Baina, prozesu guzti honen hasieran, mendi malkartsuetan, batzuetan
urak mendia zulatzen du, lurretik behera iragazten da harkaitza
zulatuz, eta zartadura sakonak egiten dizkio. Harkaitz horma
erraldoiez inguratutako zartadurak dira; erreka trumilka jaisten
da, jauzika, haserre batzuetan, bare besteetan. Zokogune irits
ezinak dirudite, ez biderik, ez bideskarik, horma eta malkar
bertikalak soilik. Baina bada, bere tramankuluekin arroiletara
sartzera ausartu den bizidun bat: gizakia; arroiletako jaitsiera
izeneko kirola asmatu du.
Zer
da arroiletako jaitsiera?
Ur
bizien bide traketsetan barrena ibiltzeko modu bakarra, soketatik
zintzilikatuz zela ohartu zen gizakia. Lehendabizi, zulo sakon
haietako bizimodua ezagutu nahian sartu ziren batzuk; gerora,
ordea, denbora pasa edo kirol bilaka zitekeela ohartu ziren.
Eskaladako sokak, gerrian lotzeko arnesa, mosketoiak, zortziak
eta gainerako tramankuluak hartu eta arroiletan behera abiatu
ziren. Ura oso hotza zen, ordea, eta gozatu baino, hotzak amorrazten
ateratzen ziren, dardarka. Orduan, urpekaritza egiten dutenek
erabiltzen dituzten tankerako jantziak erabiltzea otu zitzaien,
eta itxura xelebre harekin, kaskoa jantzi eta berriro ere arroiletan
sartu ziren. Sokak hormetako zuhaiska edo harrietara lotu eta
zintzilik jaisten ziren batzuetan; putzua urrunegi ez zegoenean,
berriz, jauzi egiten zuten igerilekuan tranpolinetik bezala.
Uufi! Aaaaapa! Plisti plasta plisti plaust! Jada kirol berria
asmatu zuten.
Pixkanaka
jende gehiago hurbiltzen hasi zen hain gozagarri zen kirola
dastatzera. Egia esan, ausardia pixka bat ere behar da, sekulako
garaierako hormatzarrak jaisten baitira, eta bertigoa izanez
gero, hobe etxean geratzea. Piriniotako arroilak hamaika koloretan
jantzitako pertsonaz betetzen hasi ziren; batzuk beren kabuz
joaten ziren, besteak gidari adituaren laguntzaz; batzuk talde
ttikitan, besteak autobusetan joandako talde handitan. Udako
egun beroetarako ekintza paregabea, zalantzarik gabe. Baina
maiz, hainbeste jende elkartzen denez, iladan zain egon behar
izaten dute arroilariek, eta jada hori ez da hain gozagarri.
Gainera, natura maite dutenak ohartu dira haiek ez direla arroiletako
bizidun bakarrak. Nortzuk dira besteak?
Arroiletako
bizidunak
Arroilen sakonean hainbat bizidun bizi da: igaraba, muturluze
piriniarra, uhandrea, sugandilak, beste hainbat narrastari eta
hamaika hegazti mota; baita xomorrorik bitxineak ere. Animalia
horiek guztiak, arroiletan bizitzera ohitu dira, hor topatzen
dute bazka, bertan egiten dituzte habi, gordeleku eta zuloak,
eta hantxe ugaltzen dira kumeak eginez. Horiek guztiekin batera,
arroiletan beste inon bizi ez diren landare, goroldio, alga
eta likenak bizi dira, beste inon ez baitago arroiletan bezalako
bizi baldintza berezirik. Bizidun guzti hauek, hasieran harriduraz
begiratu zieten mozorrotuta iristen ziren gizaki haiei, ez baitzekiten
nortzuk ziren, ez eta zertara zetozen ere. Gero, ordea, beren
ohiu eta ujuekin beldurtzen hasi ziren. Batzuri habi eta gordelekuak
hautsi zizkieten, nahigabe bazen ere. Bota eta zapatila handiekin
uretako alga eta landare bitxiak desagertzen hasi ziren, eta
orduan, hainbat animaliren janaria ere bai. Arroiletako bizidunak
asaldatuta zeuden, beldurtuta. Zer uste ote zuen bi hanketako
izaki hark? Nola ausartzen zen beren bizilekuko bakea zarata
eta axolagabekeriarekin haustera? Batzuk, beren betiko bizilekuetatik
ihes egitea erabaki zuten; beste batzuk bertan jarraitzen dute
erabat ikaratuta; hirugarren batzuk, betiko janaria jan ordez,
gazakiek utzitako janari hondakinak jatera ohitu dira.
Guzti
honengatik, mendian eta mendiko arroiletan ez da zaratarik atera
behar, ez ohiurik eta garraisirik egin ere. Talde handitan ibiltzea
gustukoa izanez gero, hobe da mendi bide zabal eta lasaietan
ibiltzea, eta arroiletara joatea erabakiz gero, talde ttikitan,
isilik eta natura errespetatuz egin behar da. Bestela, laster
arroiletako bizidunik gabe geldituko ga.
